YENİ ÖĞRETİM PROGRAMI VE MÜFREDATLARINI DEĞERLENDİRME

İlköğretim okulları birinci kademede, 2005 – 2006 Eğitim-öğretim yılında uygulanan yeni öğretim programı ile ilgili olarak, aşağıdaki soruların bilimsel araştırma yöntemlerinin kullanıldığı araştırmalarla ortaya konacak bilimsel verilerin değerlendirilmesiyle sorunların tespit edilmesi, sorunları giderecek yöntem, organizasyon ve yapılanmaların planlanması ve gerçekleştirilmesi gerektiği düşüncesindeyim.

Yeni öğretim programındaki çelişkileri şöylece sıralamak mümkündür;

Yapılandırmacı eğitim sistemi olarak sunulan yeni öğretim programında, Türkçe dersi kapsamındaki okuma- yazma öğretimi haricindeki derslerde, tümdengelim yöntemi seçilmişken, okuma – yazma öğretiminde tümevarım yöntemini uygulamanın seçilmesi, hangi bilimsel gerekçelere dayandırılmaktadır? Başka bir değişle, daha önceden uygulanan tümdengelim yönteminin seçilmesinin bilimsel gerekçeleri olarak şunlar ortaya konmuştu:

Tümdengelim yöntemiyle okuma yazma öğretiminin gerçekleştirilmesiyle, gözün seslerden ziyade kelimeden kelimeye sıçraması sonucunda, daha hızlı okuma ve daha iyi anlama gerçekleşebilmektedir

Öğrenci, cümlelerin öğretimi aşamasında aynı anda noktalama işaretlerinin kullanımını da öğreneceğinden, imla kurallarının kavratılmasında güçlük yaşanmamaktadır.

Yukarıdaki hipotezleri çürüten bilimsel bir gerekçe gösterilmeksizin, sistem değişikliğine gidilmesi nasıl açıklanmaktadır? Sorusuna cevap verilmemiştir.

İkinci sınıf öğretmeni olarak, Yeni öğretim programına göre eğitim öğretim etkinliklerini gerçekleştirdikten sonra, programın olumlu ve olumsuz yönlerine ilişkin görüşlerimi şöylece sıralayabilirim.

Yeni Öğretim Programının Olumlu Yönlerine ilişkin Görüşlerim:

Yeni öğretim programında, konuların kavranmasını esas alan çok sayıda etkinliğe yer verilmiştir

Etkinliklerin planlanmasında, öğrencilerin muhakeme yaparak, kişisel sonuçlar çıkarmaları özendirilmiştir.

Öğrencilerin çalışarak, araştırarak ortaya çıkardıkları sonuçları, görsel sunumlar yaparak arkadaşlarıyla paylaşmaları planlanmıştır.

Öğretmen kılavuz kitaplarının hazırlanmasıyla, özellikle öğretmenlik mesleğine yeni başlayan öğretmenlere, hangi derste, hangi konuyu, ne zaman, ne kadar süre ayırarak, hangi yöntem ve teknikleri kullanarak, hangi araçlarla ve nasıl öğretimi gerçekleştirebileceği konularında, açıklayıcı ve yönlendirici bilgilere yer verilmiştir.

Değerlendirme çalışmaları kapsamında, öğrencilerin öğrenme düzeylerinin tespitine ilişkin çalışmalara yeterince yer verilmiştir.

Yeni Öğretim Programının Olumsuz Yönlerine ilişkin Görüşlerim:

Yeni öğretim programında, konulara ilişkin yeterince alıştırma yapmaya zaman kalmamaktadır.

Ders kitaplarındaki metinlerde, öğrencilerin somut düşünme aşamasında bulundukları yeterince gözetilmeksizin, günlük yaşamımızda pek sıklıkla kullanmadığımız arapça kökenli kelimelere de yer verilmiştir. Bu durum, öğrencilerin muhakeme yaparak, kişisel sonuçlar çıkarmalarını zorlaştırmaktadır.

Temalara ilişkin boyutlardan her biri üzerinde gerektiğinden fazla etkinlik yer almakta ve her etkinliğin yapılması durumunda, parçaların bütünle olan ilişkisini kavratmaya zaman kalmamakta, parçaların bütünle ilişkilerinin yeterince kavranamaması nedeniyle de tam öğrenme gerçekleşememektedir.

Öğretmen kılavuz kitaplarında, hangi derste, hangi konuyu, ne zaman, ne kadar süre ayırarak, hangi yöntem ve teknikleri kullanarak, hangi araçlarla ve nasıl öğretimi gerçekleştirebileceği konularındaki, ayrıntı düzeyindeki açıklama ve yönlendirmeler, özellikle deneyimli, özgün yöntem ve teknikleri geliştirerek, etkili bir şekilde öğretimi gerçekleştirebilen ve yaratıcı öğretmenlerin kendilerini mekanik bir araç gibi hissetmelerine neden olmaktadır.

Değerlendirme çalışmaları kapsamında, öğrencilerin öğrenme düzeylerinin tespitine ilişkin çalışmalara yeterince yer verilmiş, ancak tespit edilen eksikliklerin giderilmesi, yanlışlıkların düzeltilmesi için yeniden nasıl bir planlama yaparak sorunların nasıl giderileceğine ilişkin çalışmalara yeterince yer verilmemiştir. Değerlendirme sonucunda ortaya çıkarılan eksikliklerin ve yanlışlıkların giderilmesi için özellikle yeterli sürenin ayrılmaması, değerlendirmenin amacına ulaşmasını engellemektedir.

Yeni programın tanıtım seminerlerinde matematik dersi için gerekli olacağı ifade edilen araç gereçlerin, ancak % 10’u okullarda bulunabilmektedir

Alıştırma yapma için zaman kalmaması nedeniyle, yeterince alıştırmalara yer verilememesi, ilköğretim okulu sonunda ortaöğretim kurumları sınavlarına girecek olan öğrencilerin bu eksikliklerini dershanelerde giderme ihtiyacını ortaya koyacaktır. Sonuçta, dershanelere gitme imkanlarına sahip olan öğrenciler, dershanelere gitme imkanlarına sahip olmayan öğrencilerden daha az akademik yeteneğe sahip olsalar bile, ortaöğretim kurumlarından en çok istenen lise türlerine ayrılan sınırlı kontenjana girmeyi başarabileceklerdir. Bu sonuç doğal olarak daha az akademik yeteneğe sahip olmasına rağmen, sosyo- ekonomik koşulları iyi olan öğrencilerin lehine, maddi olanakları iyi olmayan ancak doğuştan daha iyi akademik yeteneğe sahip olan öğrencilerin aleyhine bir sonuç ortaya koyacaktır. İmkan eşitsizliğinin bu olumsuz sonucundan sadece imkansızlıklardan dolayı dershanelere gidemeyen öğrenciler değil aynı zamanda ülkemiz de daha iyi yeteneklerden yoksun kalmış olacaktır.

Öğrenci çalışma kitaplarındaki etkinliklerden bir kısmının, zamanın yetmemesi nedeniyle, evde çalışmayı gerektirmesi, öğrencilere evde kendisine yardımcı olacak ve gerektiğinde rehberlik edecek kişilerin bulunmasını gerektirmektedir. Her öğrencinin, kendisinden yeterli yardım alabileceği velisi olmayabilir.

Sınıflardaki öğrencilerin ortalama öğrenme hızı ve başarma düzeyleri göz önünde bulundurulduğunda, çoğu sınıflardaki öğrencilerden, yeni programın gerektirdiği hazır bulunuşluk düzeyinin altında kalan öğrenciler de bulunabilmektedir. Sınıfta daha geç ve daha zor öğrenebilen bu öğrencilere göre bireysel program oluşturup uygulamaya zaman kalmamaktadır.

Yeni programın tanıtımına yönelik öğretmenlere verilen bir haftalık seminer çalışması , öğretmenlerin yeni programı her yönüyle tanımaları için yeterli olmamıştır

Yeni Öğretim Programının, Olumsuz Yönlerini Ortadan Kaldırmaya İlişkin Görüşlerim Ve Önerilerim

Bireyin topluma yapıcı bir şekilde aktif uyumunu sağlayacak, davranışların gelişimine yön çizecek amaçların, bilimsel bir temele oturması önem taşır.

Eğitim amaçlarının gerçekleştirilmesinde uygulsanacak içeriğin seçimi ve düzeni bu alanda akademik çaba gerektirmektedir.

Konuların öğretilmesinde uygulanacak öğretim süreçlerinin devamlı surette gelişmesi için önlem alınması gerekmektedir.

Uygulanan öğretim süreçleri ile amaçların ne derece gerçekleştiğini anlamak için devamlı bir değerlendirme çabasına ihtiyaç vardır.( Eğitimde program geliştirme- Fatma Varış- Ankara ünüversitesi eğitim Fakültesi Yayınları no:157 - Ankara Üniversitesi. Basımevi-1988s:14-15 Dördüncü Baskı)

Yeni öğretim programı ile ilgili olumsuz yönlerin bilimsel araştırmalarla tespit edilmesi ve tespit edilen eksikliklerin etkin bir şekilde giderilmesi, eğitim bilimleri alanındaki akademisyenler, Milli Eğitim Kurumunda çalışan yönetici, denetmen ,öğretmen, sivil toplum örgütü olan eğitim sendikaları, veliler ve öğrenci temsilcilerinin birlikte araştırma değerlendirme ve iyileştirme etkinliklerini birlikte etkin bir şekilde gerçekleştirebildikleri yeni birimler her ilçede oluşturulabilir.

Oluşturulacak bu yeni birimlerin aracılığıyla, ülkemizde eğitim bilimleri alanındaki akademisyenlerle, eğitim kurumları arasındaki kopukluk giderilerek, akademisyenlerin uygulanmakta olan öğretim programı ile ilgili sorunları, sistemin içinde yer alarak öğrenmeleri ve çözümleri bilimsel araştırmalarıyla ortaya koyup, ortaya koyacakları çözüm önerilerinin uygulamaya yansıtılmasına daha çok etkide bulunabilmeleri sağlanabilir

Yeni öğretim programında, konulara ilişkin yeterince alıştırma yapmaya zaman kalmamaktadır.

Ders kitaplarındaki metinlerde, öğrencilerin somut düşünme aşamasında bulundukları yeterince gözetilmeksizin, günlük yaşamımızda pek sıklıkla kullanmadığımız arapça kökenli kelimelere de yer verilmiştir. Bu durum, öğrencilerin muhakeme yaparak, kişisel sonuçlar çıkarmalarını zorlaştırmaktadır.

Temalara ilişkin boyutlardan her biri üzerinde gerektiğinden fazla etkinlik yer almakta ve her etkinliğin yapılması durumunda, parçaların bütünle olan ilişkisini kavratmaya zaman kalmamakta, parçaların bütünle ilişkilerinin yeterince kavranamaması nedeniyle de tam öğrenme gerçekleşememektedir.

Öğretmen kılavuz kitaplarında, hangi derste, hangi konuyu, ne zaman, ne kadar süre ayırarak, hangi yöntem ve teknikleri kullanarak, hangi araçlarla ve nasıl öğretimi gerçekleştirebileceği konularındaki, ayrıntı düzeyindeki açıklama ve yönlendirmeler, özellikle deneyimli, özgün yöntem ve teknikleri geliştirerek, etkili bir şekilde öğretimi gerçekleştirebilen ve yaratıcı öğretmenlerin kendilerini mekanik bir araç gibi hissetmelerine neden olmaktadır.

Değerlendirme çalışmaları kapsamında, öğrencilerin öğrenme düzeylerinin tespitine ilişkin çalışmalara yeterince yer verilmiş, ancak tespit edilen eksikliklerin giderilmesi, yanlışlıkların düzeltilmesi için yeniden nasıl bir planlama yaparak sorunların nasıl giderileceğine ilişkin çalışmalara yeterince yer verilmemiştir. Değerlendirme sonucunda ortaya çıkarılan eksikliklerin ve yanlışlıkların giderilmesi için özellikle yeterli sürenin ayrılmaması, değerlendirmenin amacına ulaşmasını engellemektedir.

Yeni programın tanıtım seminerlerinde matematik dersi için gerekli olacağı ifade edilen araç gereçlerin, ancak % 10’u okullarda bulunabilmektedir

Alıştırma yapma için zaman kalmaması nedeniyle, yeterince alıştırmalara yer verilememesi, ilköğretim okulu sonunda ortaöğretim kurumları sınavlarına girecek olan öğrencilerin bu eksikliklerini dershanelerde giderme ihtiyacını ortaya koyacaktır. Sonuçta, dershanelere gitme imkanlarına sahip olan öğrenciler, dershanelere gitme imkanlarına sahip olmayan öğrencilerden daha az akademik yeteneğe sahip olsalar bile, ortaöğretim kurumlarından en çok istenen lise türlerine ayrılan sınırlı kontenjana girmeyi başarabileceklerdir. Bu sonuç doğal olarak daha az akademik yeteneğe sahip olmasına rağmen, sosyo- ekonomik koşulları iyi olan öğrencilerin lehine, maddi olanakları iyi olmayan ancak doğuştan daha iyi akademik yeteneğe sahip olan öğrencilerin alehine bir sonuç ortaya koyacaktır. İmkan eşitsizliğinin bu olumsuz sonucundan sadece imkansızlıklardan dolayı dershanelere gidemeyen öğrenciler değil aynı zamanda ülkemiz de daha iyi yeteneklerden yoksun kalmış olacaktır.

Öğrenci çalışma kitaplarındaki etkinliklerden bir kısmının, zamanın yetmemesi nedeniyle, evde çalışmayı gerektirmesi, öğrencilere evde kendisine yardımcı olacak ve gerektiğinde rehberlik edecek kişilerin bulunmasını gerektirmektedir. Her öğrencinin, kendisinden yeterli yardım alabileceği velisi olmayabilir.

Sınıflardaki öğrencilerin ortalama öğrenme hızı ve başarma düzeyleri göz önünde bulundurulduğunda, çoğu sınıflardaki öğrencilerden, yeni programın gerektirdiği hazır bulunuşluk düzeyinin altında kalan öğrenciler de bulunabilmektedir. Sınıfta daha geç ve daha zor öğrenebilen bu öğrencilere göre bireysel program oluşturup uygulamaya zaman kalmamaktadır

Yüksel SAĞLAM

22-06-2006

---

ÇİÇEK YETİŞTİREMEYEN BAHÇIVANIN DURUMUNA DÜŞEN ÖĞRETMENLERİN

İÇ ACITICI ÇIKMAZLARININ KİRLENME İLE İLİŞKİSİ

Söz konusu kirlenme olarak neden bahsettiğimin iyi bir şekilde anlaşılması için, canlılar için ölümcül olabilen toprak, su ve hava kirliliğinin neden ve sonuçları ile insan yetiştirmede olumsuzlukları ve çıkmazları ortaya koyabilen nedenler ve sonuçlar arasında ilişki kurarak açıklamamı geliştireceğim.

Öğrencisini yetiştiremeyen öğretmenin üzüntüsü, bahçesini baharda şenlendiremeyen bahçıvanın üzüntüsünden ağırdır ve istediği sonucu elde edebilmesi ise bahçıvanınki ile karşılaştırılamayacak derecede zordur.

Toprak, su ve havanın kirlendiği bir ortamda, en iyi bir bahçıvanın bile bahçesini şenlendirememesi gibi, öğrencinin öğretim ve eğitimi ile ilişkisi olan etmenlerin olumsuz olduğu bir yerde, en iyi bir öğretmen de öğrencilerine istenilen düzeyde ve nitelikte eğitimi verememekte, istenilen düzeyde öğretimi gerçekleştirememektedir.

Öğrencinin eğitim ve öğretiminde hayati öneme sahip olan etmenlerden, öğrencinin ait olmaktan kıvanç duyduğu ailesine, vatanına, yaşadığı gezegendeki insanlara karşı duyduğu güven, sevgi, saygı sorumlu olma duygularını, bitkilerin ihtiyaç duyduğu toprağa benzetip, bu duyguların yokluğunu ise kirlenmiş toprak olarak farz edip bu konuda bir durum değerlendirmesi yapacak olursak;

• Çocukların fiziksel ve ruhsal yönden çöküntülerine neden olabilen aile büyüklerine sıkça rastlanabilmektedir. Bu tür ailelerde yetişen çocuklar ailelerinden ne derecede kıvanç duyabilirler? Yaşama ne derecede güvenle bakabilirler? Ait olma gereksinimlerinin birinci basamağında
• Çocuk, eğer alt düzeydeki sosyo- ekonomik katmandaki bir aileye mensup ise, zaman içinde, temel hakları olan nitelikli ve parasız eğitim hakkından, sağlıklı ve dengeli beslenme hakkından, sağlıklı ortamda yaşamını sürdürebileceği barınma hakkından, kendini geliştirme ve gerçekleştirme haklarından feragat etmesinin zorunlu olduğu gerçeğini fark etmektedir.
• Sosyal, hukuk bir devletin vatandaşı olduğunu bilen bir çocuk, anayasal ve uluslar arası hukuktan kaynaklanan haklarından feragat etme durumunda, ulusal ve evrensel hukukun üstünlüğüne ne derecede içtenlikli olarak inanabilir? Böyle bir inancın yoksunluğu, çocuğu sorunları hal etmede, istenmeyen yol ve yöntemlere itmez mi? (kaba kuvvete başvurma gibi)
• Kendi seçimi olmadığı halde, alt düzeydeki sosyo- ekonomik katmandaki bir ailede dünyaya gelen bir çocuk, doğuştan sahip olduğu yetenekler sayesinde, yaşam mücadelesinde yaşıtlarından daha ileride olabilecekken, gerilerde kaldığını veya kalacağını hissettiğinde, yaşam mücadelesi koşullarının adil olmadığını düşünmez mi? Adil olmadığını düşündüğü bu sistemleri direten insanları ne derecede sevmeyi başarabilir?

Yukarıdaki açıklamaların ardından sorulan sorulara cevaplarımız çoğunlukla olumsuzluk içeriyor ise “toprak” kirlenmiştir. Bahçıvanın çaresizliği gibi öğretmenin de çıkmazları artmıştır.

Öğrencinin eğitim ve öğretiminde hayati öneme sahip olan etmenlerden, öğrencinin nitelikli eğitim ve öğretim alma hakkını elde edebilmesini, bitkilerin ihtiyaç duyduğu suya benzetip, bu hakkın elde edilemeyişini de sulanmayan çiçekler olarak düşünüp, bu konuda bir durum değerlendirmesi yapacak olursak;

• Çocuğun aldığı eğitim , çocuğun yaşamda karşılaşabileceği sorunlara en uygun ve en etkin çözümleri bulup yaşama aktarmasında belirleyici olabilmelidir. Bunun için de, çocuğun en değerli şeyi olan zamanını harcadığı eğitim öğretim etkinliklerinin içeriği, çocuğun yaşamında sıkça karşılaşabileceği sorunların çözümüne ilişkin olmalıdır. Eğitim programlarımızın içeriğinde yer alan derslerin ve konularının, bu açıdan istatistiksel olarak değerlendirmeleri ne derecede yapılmaktadır?
• Özellikle yüksek öğretim düzeyinde, mezun olduğu alanın dışındaki alanlarla ilgili çalışarak yaşamını kazanan bireylerin azımsanamayacak sayıda olması, kişinin yaşamında sıkça kullanamayacağı bilgileri öğrenmekle zamanını iyi şekilde kullanılmaması durumunu ortaya koymaz mı? Bu durum aynı zamanda, eğitim öğretim programlarının içeriklerinin belirlenmesinde, okul çevresinden talep edilen nitelikteki insan gücünü, okullardaki eğitim öğretim aracılığı ile ortaya konması konusunda, sıkıntıların olduğu anlamına gelmez mi?

• Öğretmen olacak kişilerin, kişilik özelliklerinin, öğretmenlik mesleğinin gerektirdiği özelliklerle ne kadar çakıştığını ortaya koyabilecek ölçütler geliştirilip uygulanamamaktadır. Öğretmenlik mesleğinin gerektirdiği kişisel özelliklere, alan bilgisine ve genel kültüre sahip olmayan öğretmenlerin öğrencilerin, nitelikli eğitim öğretim haklarından tam olarak yararlanabileceklerini söylemek mümkün müdür?

• Öğretmenlerin gelir durumları, öğretmenlerin yaşamını kaygısız bir şekilde sürdürmesine olanak tanımamaktadır. Geçim sıkıntısı çeken öğretmenlerin, kendilerini sürekli geliştirmeleri mümkün olabilmekte midir?
• Okulların fiziki durumları, eğitim öğretimle ilgili her türlü donanım, bir sınıfa düşen öğrenci sayısı, öğretmen ihtiyacı açılarından Türkiye’deki ortalamalar, istenilen normal standartların altındadır. Bu yakalanamayan standartlar, öğrencilerin, nitelikli eğitim ve öğretim haklarından yararlanamamaları sonucunu getirmez mi?

Yukarıdaki açıklamaların ardından sorulan sorulara cevaplarımız çoğunlukla olumsuzluk içeriyor ise “su” kirlenmiştir. Bahçıvanın çaresizliği gibi öğretmenin de çıkmazları artmıştır

Öğrencinin eğitim ve öğretiminde hayati öneme sahip olan etmenlerden, sağlıklı bir sosyal çevrede yaşama durumlarını, çiçeklerin solunum yapmak için, ihtiyaç duyduğu havaya benzetip, sağlıklı bir sosyal çevrede yaşayamama durumlarını da, solunum yapamayan çiçekler olarak düşünüp, bu konuda bir durum değerlendirmesi yapacak olursak;

• Çocuklarımızın, ailelerinde büyükleri, okulda kendilerinden büyük arkadaşları tarafından, bir etkileme yöntemi olarak; kaba kuvvet, tehdit, şantaj ve benzeri gibi, sağlıklı kişiliğin oluşabilmesi açısından, sağlıklı olmayan yöntemlerin kullanılması yoluyla, bir davranışı sergilemeleri, tepkisiz kalmaları veya hiçbir davranış sergilememeleri konusunda etki altında bıraktırılmaları durumlarına sıkça rastlanabilmektedir. Sıkça karşılaşılabilen bu durumlar, çocukların benimseme düzeyinde davranışlar sergilemesine engel olmaktadır. Bu durumda çocukların doğru bildikleri bir konuda ısrarlı olmaları veya yanlış bildikleri bir konuda yanlışı yapmamak için direnmeleri ne kadar mümkün olabilir ki?

• İnformal öğrenme ortamları olan mahallelerdeki oyun alanlarında da , çocukların oyun oynarken, küfür etmeleri ve kaba kuvvete başvurmaları da sıkça rastlanabilen bir durumdur. Model alma aşamasında olan bu çocukların, mahallede oynarken küfür etmeleri veya kaba kuvvete baş vurmaları, informal ortam olan ailelerinde, istenmeyen bu davranışları sergileyebilen birilerinin olabileceğini düşündürür. Çocuk televizyonda izlediği bir filmin kahramanını da model almış olabilir. Bu gibi informal ortamlarda gerçekleşebilecek olumsuz davranışların, öğretmen tarafından fark edilerek düzeltilmesi ne kadar mümkündür?

• Çocukların, istenilen davranışları benimseme düzeyinde algılayarak içten güdülenme yoluyla bir davranışı sergilemelerini sağlayabilirsek, veya söz konusu davranış yanlış ise bağımsızlık özelliğini gösterip davranışı sergilememek için direnmesini hatta sıkıntıları göze almalarını taktir edebilirsek, sağlıklı kişilik kazanmalarına olumlu katkı koymuş oluruz. Bu anlamda, çocuğun eğitiminden sorumlu herkesin yeterince doğru davrandığını söyleyebilmek mümkün müdür? Sene sonunda sınıfını geçmesi durumunda kendisine alınacak bir bisikleti, en üst düzeydeki çabasından daha değerli görebilen öğrencilerin sayısı az mıdır?

Yukarıdaki açıklamaların ardından sorulan sorulara cevaplarımız çoğunlukla olumsuzluk içeriyor ise “hava” kirlenmiştir. Bahçıvanın çaresizliği gibi öğretmenin de çıkmazları artmıştır

Çiçek yetiştiremeyen bahçıvanın durumuna düşen öğretmenlerin, iç acıtıcı çıkmazları ortadan kaldırılacaksa, yukarıda yer alan sorulara yapılacak bilimsel çalışmalarla cevaplar ortaya konmalı . Bilimsel verilere dayanarak ortaya konulacak tespitlerden sonra, sorunların çözümüne ilişkin gerçekleşebilir planlar, programlar oluşturulmalı ve çözümlerim yaşama geçirilmesi sağlanmalıdır.

Yüksel SAĞLAM

05.06.2006

---

ana sayfa